10 czerwca 2015

Ptaki w polskich piosenkach cz. 2

Witajcie, dzisiaj chciałabym kontynuować temat ptasich piosenek. Chciałabym Wam przybliżyć gatunki ptaków, o których śpiewają polscy artyści. Oto 5 kolejnych, wybranych przeze mnie, piosenek o ptakach :) 



  •  "SAMBA SIKORECZKA" - NASZA BASIA KOCHANA 

A oto fragment tekstu tej piosenki

Znam małą sambę, sikoreczkę mambę 

Buty mi spadają, kiedy tańczy. 
Dała jej mamusia słodkiego cycusia 
Co by jej się śmiała do chłopców gębusia. 



Na dachu i na drzewie, 
W chmurach, czasem w niebie. 
Tylko samba liczy się, 
Z sambą można byle gdzie. 
Samba sikoreczka, 
Samba sikoreczka. 





Autorem tego tekstu jest Jerzy Filar. Autorowi tego tekstu sikoreczka kojarzy się właśnie z tańcem, szczególnie z sambą. Autor, obserwując tego ptaka, jak skacze ( "na dachu i na drzewie") a także jak lata "w chmurach czasem na niebie", to kojarzy mi się właśnie z tańcem. Sikorka jest małym i bardzo zwinnym i skocznym ptaszkiem, cieszącym się życiem, w związku z tym "tańczy" sambę. Samba jako taniec również pozytywnie się kojarzy. " Prawdopodobnie wywodzi się z tańca "w kółko" afrykańskich ludów Bantu, bowiem samba turniejowa tańczona jest "po kole"." ( źródło - Wikipedia). 
Podobnie właśnie jak w sambie, "sikorokowe " ruchy też są jakby podobne jak w tym tańcu. 

Jeśli chodzi o sikorki, to są to ptaki z rzędu wróblowych. Są to małe ptaszki, często spotykane, także w miastach. Warto wiedzieć, że w Polsce występuje 6 gatunków sikor: sikora bogatka, sikora modra (modraszka), sikora uboga, czarnogłówka, czubatka i sosnówka. Sikorki, mimo małego wzrostu, potrafią znieść nawet do około 15 jaj w jednym lęgu. Najpospolitszą sikorą w Polsce jest bogatka. Jest jednocześnie największą polską sikorką. W niektórych parkach miejskich, sikory są tak oswojone, że potrafią jeść z ręki człowieka.  


To moja ręka z sikorką bogatką na niej ;) (przepraszam za mało wyraźnie zdjęcie, ale trudno o dobre zdjęcie w takiej chwili, gdy robi się je samemu). 

Jeśli chodzi o dokarmianie sikorek, to tutaj jest mały poradnik: 

JAK DOKARMIAĆ SIKORY



  • "CAŁA JESTEŚ W SKOWRONKACH" - SKALDOWIE

Mówiłaś kocham skowronki

Na polach, nad polami
To wszystko co nam śpiewa
Za nami i nad nami



One stoją w powietrzu
Wysoko pod chmurami
One spadają z nieba
Z wiatrami, z obłokami



Ref.
Cała jesteś w skowronkach
Śpiewają twoje włosy
Śpiewa twoja sukienka
I pantofelek biały



Autorem tego tekstu jest Andrzej Zieliński. Opowiada nam w tym tekście o swojej fascynacji skowronkami. Skowronki bowiem, są jednymi z ptaków, które kojarzą się z wiosną, z polami i łąkami, o czym mówi powyższy tekst.."na polach, nad polami...to wszystko, co nam śpiewa". Skowronki słyną też ze swojego charakterystycznego lotu, o czym autor również wspomniał " one stoją w powietrzu (...) one spadają z nieba z wiatrami, z obłokami". Jest to charakterystyczny lot właśnie dla skowronka, nazywany lotem godowym. Najpierw ptak wzbija się w powietrze bardzo wysoko, pod wiatr, a potem, gdy już jest wystarczająco wysoko, skowronek zaczyna głośno śpiewać. Jednocześnie ptak ten lata powoli i macha ogonem przy tym w dość charakterystyczny, dla tego gatunku, sposób. Taki lot godowy trwa kilka minut, a potem ptak obniża swój lot, tak jakby spadał, tak jak dokładnie opisał to autor tekstu "one spadają z nieba". 

Na poniższym filmiku można zobaczyć, jak wygląda lecący skowronek. 

Skowronek jest bardzo pospolitym polskim ptakiem. Zamieszkuje głównie tereny rolnicze, szczególnie często występuje na Mazurach, na Śląsku i w Wielkopolsce. 


  • '' PAW'' - DŻEM 
Wstawię tutaj cały tekst tej piosenki, żeby każdy mógł zrozumieć go w całości. 




Miałem kiedyś wielki dom

Piękny ogród otaczał go
Gdzie co noc słychać było pawia krzyk
Jak zapowiedź losu, kiedy rankiem znajdowałem tam
Złote jajo, wielkie, złote jajo



Nie wiem sam, skąd wziął się tam
Nigdy przedtem o tym nie myślałem
Bo i po co, kiedy miałem
Wielki kopiec złotych jaj
I przyjaciół wielu otaczało mnie
Nie byłem sam, o nie, nie byłem sam



Pewnej nocy prysnął czar
Ptak nie znosił już złotych jaj
Trefne karty rozdał los
Więc przegrałem partię z nim
A życie toczyło się dalej



Ładnych kilka, długich lat
Minęło od tej nocy,
Której nigdy nie zapomnę mu
Siedzę teraz sam w ogrodzie
Sam, wśród umarłych kwiatów
Nikt już nie, nie odwiedza mnie
Czasem tylko przyjdzie on
Czasem tylko przyjdzie on, piękny
Czasem tylko przyjdzie on, piękny, dumny
Jak to paw, jak to zwykle paw



Jak widać, dla autora tekstu, paw, jak zapewne wiadomo, kojarzy się z dumą i pychą. Od dawna w kulturze, nie tylko polskiej, paw jest właśnie tak kojarzony. Podobnie też np u Wyspiańskiego w Weselu. Paw, szczególnie samiec, jest ptakiem bardzo kolorowym a dodatkowo jego piękny rozłożysty ogon dodaje mu "pewności siebie", czy "królewskości", bowiem paw indyjski (bo o nim mowa), ma również drugą nazwę - Paw królewski. O pawiach pisałam już wcześniej - pod tym linkiem, więc nie będę się powtarzać. 

Tekst tej piosenki jest smutny i opowiada o samotności autora. Kiedyś cieszył się życiem, miał piękny dom, z pięknym ogrodem i co noc słyszał krzyk pawia. Ten paw składał złote jaja, czyli symbol bogactwa i pychy. Autorowi wydawało się, że złoto to wszystko co najcenniejsze jest w życiu. Jednak przyszedł czas, kiedy te wszystkie złote jaja nie były istotne, gdyż autor stracił przyjaciół, został sam i mówi: "sam, wśród umarłych kwiatów nikt już nie, nie odwiedza mnie". No może nie do końca sam - towarzyszy mu wierny "przyjaciel" paw. Paw ma tu właśnie symboliczne znaczenie. Znaczenie dumy, pychy i bogactwa, ale tak właściwie to nie na tym polega życie, ale na ludziach, z którymi to życie dzielimy. 
  • "POD PAPUGAMI" - CZESŁAW NIEMEN 

Pod papugami jest szeroko niklowany bar 

Nad szklaneczkami chorągiewką żółtą świeci skwar 
Tu przed dziewczętami kolorowa słodycz stoi w szkle 
Wraz z papużkami chcą szczebiotać i kołysać się



Na powietrznych swych huśtawkach 
Na parkietach i na mostach 
Według kolorów włosów, sukien 
I według wzrostu 



Pod papugami wisi lustro, w którym każdy ma
Most z lampionami, promenadę do białego dnia



Na powietrznych swych huśtawkach...



Pod papugami nawet wtedy, gdy muzyki brak
Pod papugami w kolorowe muszle gwiżdże wiatr



W kolorowe muszle gwiżdże wiatr 
W kolorowe muszle gwiżdże wiatr!


Jest to piosenka może mniej o fascynacji autora tymi ptakami jako zwierzętami, bowiem "Pod papugami" to jest nazwa jakiejś restauracji czy baru. Wiem też, że papugi nie są ptakami polskimi, choć często trzymanymi w domu. Jednak chciałabym wam tutaj opowiedzieć przy okazji o papugach, gdyż są moją ulubioną grupą ptaków. 

Papugi, jak zaznaczył to Czesław Niemen, są wyjątkowo kolorowymi ptakami. I trudno się z nim nie zgodzić. Spotykamy papugi o bardzo różnym, jaskrawym ubarwieniu - czerwone, niebieskie, zielone, różowe i żółte oraz mieszanki różnych odcieni. Papugi generalnie występują w krajach o tropikalnym klimacie. Mają charakterystyczne, grube dzioby i chwytne nóżki. 

Papugi są bardzo inteligentnymi ptakami. Potrafią nie tylko powtarzać ludzkie głosy, ale też uczą się podstawowych rzeczy np rozróżniać kolory, kształty. Potrafią też liczyć. 

Najsłynniejszą i najmądrzejszą papugą był słynny Alex. Była to papuga z gatunku żako. Jego opiekunką i trenerką była amerykańska  psycholog Irene Pepperberg. 

"Źródła donoszą, że umiał nazwać po angielsku 50 różnych obiektów, siedem kolorów, pięć kształtów i umiał liczyć do sześciu. Papuga posiadała zasób około 150 słów zdając sobie sprawę z tego, co znaczą, a także umiejętnie je wykorzystywała.  Według właściciela i trenera Alexa, doktor Irene Pepperberg, ptak potrafił przełożyć to, co postrzegał na formę zrozumiałą dla ludzi za pomocą słownictwa, które zapamiętał. Potrafił wyrażać preferencje skrzecząc po angielsku „Chcę to a to” lub „Chcę iść tam a tam”. Twierdził też, że zrozumiał pojęcia kategorii, różnic w wielkości i nieobecności.
Zaskakującym dla naukowców było dziecięce zachowanie papugi. Gdy był zmęczony kolejnymi testami, mówił chrypiał „Idę już sobie”. A jeśli to nie skutkowało, powtarzał złe odpowiedzi na pytania, na które wcześniej odpowiadał poprawnie, niczym małe dziecko. Badanie nad ta papuga obaliły przekonanie, że papugi są zdolne jedynie do bezmyślnego powtarzania dźwięków, jednak przeciwnicy tej opinii uważają, że efekty są skutkiem metody marchewki i kija. Prawdziwe imię Alexa to Avian Learning EXperiment (w wolnym tłumaczeniu: Ptasi Eksperyment dotyczący Uczenia się – J.S.). Jego właścicielka widziała go żywego po raz ostatni, gdy mówiła mu dobranoc.
- Bądź grzeczny, kocham cię. Do zobaczenia jutro – powiedziała, gdy wskakiwał do klatki.
- Do jutra – odparł Alex." ( żródło www.mojeptaki.info) 

  • "HEJ SOKOŁY" - PIEŚŃ LUDOWA 

A oto jej tekst 

Hej, tam gdzieś z nad czarnej wody 

Siada na koń ułan młody.
Czule żegna się z dziewczyną,
Jeszcze czulej z Ukrainą.



Hej, hej, hej sokoły
Omijajcie góry, lasy, pola, doły.
Dzwoń, dzwoń, dzwoń dzwoneczku,
Mój stepowy skowroneczku.



Wiele dziewcząt jest na świecie,
Lecz najwięcej w Ukrainie.
Tam me serce pozostało,
Przy kochanej mej dziewczynie.



Hej, hej, hej sokoły
Omijajcie góry, lasy, pola, doły.
Dzwoń, dzwoń, dzwoń dzwoneczku,
Mój stepowy skowroneczku. 



Ona biedna tam została,
Przepióreczka moja mała,
A ja tutaj w obcej stronie
Dniem i nocą tęsknię do niej.



Hej, hej, hej sokoły
Omijajcie góry, lasy, pola, doły.
Dzwoń, dzwoń, dzwoń dzwoneczku,
Mój stepowy skowroneczku.



Żal, żal za dziewczyną,
Za zieloną Ukrainą,
Żal, żal serce płacze,
Iż jej więcej nie obaczę.



Hej, hej, hej sokoły
Omijajcie góry, lasy, pola, doły.
Dzwoń, dzwoń, dzwoń dzwoneczku,
Mój stepowy skowroneczku.



Wina, wina, wina dajcie,
A jak umrę pochowajcie
Na zielonej Ukrainie
Przy kochanej mej dziewczynie



Hej, hej, hej sokoły
Omijajcie góry, lasy, pola, doły.
Dzwoń, dzwoń, dzwoń dzwoneczku,
Mój stepowy skowroneczku.

W tej piosence, jak widać, jest bardzo dużo ptaków, nie tylko tytułowe sokoły, ale też skowronki i przepiórki :) A z tymi dzwoneczkami to mi się jeszcze Dzwońce kojarzą :) Generalnie jest to pieśń ludowa, opowiadająca o Ukrainie. O tym, że autor tęskni za swoim krajem. Tęskni, bo musiał go, z jakichś powodów, opuścić. Szczególnie tęskni za swoją dziewczyną. Ukraina kojarzy mu się właśnie z terenami wiejskimi, a wraz z nimi także za przyrodą ukraińską (która jest bardzo zbliżona do polskiej). 
Wszystkie 3 ptaki - sokoły, skowronki i przepiórki są ptakami typowo wiejskimi. Choć czasem sokoły potrafią się też zagnieździć na Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie, które można nawet podglądać, dzięki zainstalowanej tam kamerze.  Szczegóły, pod poniższym linkiem:


Skupię się teraz na sokole (o skowronku już pisałam wyżej, a o przepiórkach też planuję napisać post). 

Sokoły są bowiem ptakami szponiastymi, czyli polują. Są przy tym wybitnymi myśliwymi. Potrafią błyskawicznie schwytać swoją ofiarę. W miastach najczęściej żywią się gołębiami, przez co przyczyniają się do zmniejszania ich liczby w miastach. Sokoły słyną z dwóch ważnych cech - mają najlepszy wzrok ze wszystkich ptaków (stąd pochodzi określenie "sokoli wzrok") - potrafią wypatrzeć swoją ofiarę nawet z bardzo wysokiej odległości od ziemi. Po drugie, sokoły są najszybszymi ptakami na świecie. Gdy sokół zobaczy wybraną ofiarę, "spada" na nią z zawrotną szybkością 180 km/h. Więcej ciekawostek o sokołach, możecie poczytać POD TYM LINKIEM







3 komentarze:

  1. Same fantastyczne piosenki Aniu. Cieszę się że je wybrałaś bo bardzo je lubię, szczególnie Pod papugami Niemena. Zawsze mi się kojarzy niezwykle ciepło i ten niezwykły klimat.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Bardzo mi miło, że lubisz te piosenki :) Warto ich słuchać i się na chwilę zapomnieć i wsłuchać w ich słowa i ich klimat :) Pozdrawiam

      Usuń
  2. Bardzo ciekawe informacje o ptakach. Jeśli chodzi o piosenkę to wybrałbym "Pod papugami", a z ptaków sikorki - popularny widok zimą za oknem:)

    OdpowiedzUsuń

RODZIAŁ 11

CZĘŚĆ II – KILKA MIESIĘCY PÓŹNIEJ Rozdział 11 Tomasz i Sandra skończyli właśnie próbę do nowego przedstawienia w Teatrze Sy...