15 listopada 2014

Kawa czy herbata ? Oto jest pytanie!

Cześć, czy nie jest Wam dzisiaj zimno ? Dni są coraz chłodniejsze, zbliża się zima...najzimniejszy okres w roku. Zazwyczaj nie lubimy zimy bo jest...brrrr...zimno, mokro, śnieg pada, chorujemy. Oprócz Bożego Narodzenia, zima mogłaby dla wielu ludzi nie istnieć. Ale istnieje! Takie są prawa natury klimatu umiarkowanego, jaki mamy w Polsce. Jednak zima nie jest taka straszna, jeśli wspomożemy nasz organizm czymś ciepłym do jedzenia lub picia. Dziś miałam Wam opowiedzieć o czekoladzie, jako,że w ten weekend odbywają sie w Pałacu Kultury i Nauki Targi Czekolady i Słodyczy, ale kolejka była taaaaaka długa,że wstrzymano sprzedaż biletów :( i nie mogę napisać o tym postu. Napisze jutro, gdy pójdę tam z rana ;)
Więc zamiast czekolady, chciałabym dziś Was rozgrzać w inny sposób. Opowiem Wam o dwóch najbardziej popularnych napojach, które piją ludzie na całym świecie, które mają wiele rodzajów. Zarówno kawa jak i herbata. Chciałam też napisać po krótce o roślinach, z których pochodzą te napoje oraz o tradycjach związanych z piciem i parzeniem kawy czy herbaty. 




Któż z nas nie wyobraża sobie wyjścia z domu rano do pracy czy w innych obowiązkach bez wypicia filiżanki kawy albo herbaty. Często ludzie nie jedzą śniadania w domu (co jest dużym błędem żywieniowym, ale o tym innym razem ;)), ale kawę lub herbatę zawsze piją na śniadanie. Nie wyobrażamy sobie życia bez tych napojów. Często ludzie w dużych miastach umawiają się z przyjaciółką czy z chłopakiem na kawę. Tak to się popularnie mówi. Albo sąsiadka zaprasza drugą sąsiadkę na popołudniową herbatkę do siebie do domu. W pracy też coraz częściej pojawiają sie automaty z kawą i herbatą. Parzymy sobie te napoje także w pokoju w którym pracujemy. Także bez kawy/herbaty ani rusz ;) Jedni wolą kawę, inni herbatę. Ja osobiście częściej piję herbate, ale kawę od czasu do czasu też bardzo lubię. Szczególne latte :)

HERBATA JAKO ROŚLINA 

Zacznijmy od Herbarty. 

Herbata jest to napar sporządzany z rośliny z rodzaju Camellia, przy czym napar ten może być przyrządzany z dwóch gatunków roślin z tego rodzaju - Herbaty Chińskiej ( Camellia Sinsensis) oraz z Herbaty Assamskiej ( Camellia Assamica ). Te dwa gatunki herbaty pochodzą z rejonów Azji Południowo - Wschodniej, z rejonów Himalajów, przy czym Herbata Chińska rośne po północnej stronie Himalajów  i daje delikatniejszy surowiec, zaś po południowej stronie gór rośnie Herbata Assamska, dając mocniejszy "ciemniejszy" kolorystycznie surowiec. 





Herbata Chińska osiąga wysokość 10 metrów (rosnące dziko), zaś na plantacjach wzrasta tylko do około 2-3 metrów. Ze względu na niską produkcję pewnych substancji, zwanych garbnikami, używa się jej do produkcji herbaty zielonej (rodzaj naparu herbacianego) niż Herbata Assamska. Jako ciekawostkę na temat Herbaty Chińskiej, jako rośliny, mogę podać,że najstarsze drzewa herbaciane można podziwiać w lesie w rejonie Xis - huang - banna, w Chinach, gdzie rośliny te osiągają ok. 32 metrów a mają około 1700 lat. Liście Herbaty Chińskiej mają delikatniejsze liście i węższe, niż Herbata Assamska. Jest też od niej bardziej odporna na niską temperaturę. 

Herbata Assamska natomiast, jest rośliną rosnącą na terenach dzisiejszych Indii, a także uprawia się ją w Japonii, na Cejlonie, na Jawie i innych krajach azjatyckich. Herbata tej odmiany wzrasta na plantacjach do 1 metra wysokości. 

Bardzo często obydwa gatunki tej rośliny uprawia się wspólnie, na tych samych plantacjach, a nawet krzyżuje się je ze sobą. Takie krzyżówki między herbatą chińską a indyjską (assamską) są rozpowszechnione nie tylko w Indiach, ale także na całym świecie. 

KAWA JAKO ROŚLINA

A co z kawą ? 

Kawa, popularnie zwana też kawowcem, jest to grupa roślin należących do wiecznie zielonych drzew i krzewów z rodziny marzanowatych. Jest ich aż 104 gatunki. Większość z nich pochodzi z Afryki, a niektóre z nich także z Azji. Kilka z tych gatunków jest uprawianych. Wśród tych gatunków kawowców  najpopularniejszym, z którego  przygotowuje się słynny napój, zwany kawą jest Kawa Arabska.  





Kawa arabska ( Coffea Arabica ) jest uprawiana na plantacjach w Afryce, Ameryce Południowej oraz w Azji. Roślina ta jest krzewem, którego wysokość wynosi około 5 metrów. Najbardziej pożądaną częścią tej rośliny jest oczywiście, a raczej są, jej owoce. Jest to ciemnoczerwony owoc, mięsisty, w którym znajdują się dwa nasiona. Z tych nasion wytwarza się słynny napój, zwany kawą. Co ciekawe, tą roślinę można uprawiać także we własnej doniczce,  o czym więcej można się dowiedzieć tutaj, pod tym linkiem


Kawa arabska dostarcza około 80-90% światowej produkcji kawy. Najczęściej uprawiana jest na plantacjach w krajach strefy międzyzwrotnikowej Afryki, Ameryki Południowej, a także na Cejlonie, na Jawie i na Sumatrze. 


PRODUKCJA HERBATY 

Istnieją 3 główne rodzaje herbaty, w zależności od procesów produkcyjnych i pochodzenia roślinnego. Są to herbata czarna, herbata zielona i herbata czerwona. 



Herbatę jako napój, przygotowuje się z liści, zaś kawę z owoców, a właściwie z ich nasion. Liście herbaty bardzo łatwo się psują, dlatego pewne procedury muszą zostać wykonane, przez plantatorów herbaty, już na plantacjach. Liście herbaty przechodzą kolejne procesy, takie jak: więdnięcie (podczas tego procesu liście tracą wodę od 30 do 70 % wilgoci), zwijanie (powoduje to pękanie ścianek komórek liści herbaty, dzięki czemu do komórek tych przedostaje się tlen), fermentacja ( jest to proces utleniania komórek liści herbaty, w wyniku którego zmieniają one swój kolor i nabierają swojego charakterystycznego aromatu), suszenie (nadające herbacie wymaganą trwałość). 


Produkcja herbaty na świecie/rok 1992 

W dalszej kolejności liście herbaty, tak przygotowane, poddawane są sortowaniu ( gotowa herbata jest sortowana w specjalnych przesiewarkach według wielkości liści ) oraz pakowaniu do worków papierowych, co chroni tak przygotowane liście herbaty przed uszkodzeniem w trakcie transportu. 


PRODUKCJA KAWY 


Produkcja kawy na świecie/rok 1999 

Kawę, jak już wspomniałam, produkuje się z ich owoców (ziaren). Dojrzałe owoce, czyli wtedy, kiedy staną się czerwone albo żółte, w zależności od rodzaju), zbiera się ręcznie albo mechanicznie. Metoda ręczna jest bardzo czasochłonna, jednak jest zdecydowanie lepsza, ponieważ dzięki temu dostarczane są wyłącznie specjalnie wyselekcjonowane owoce, najlepszej jakości.  Mechanicznie zaś zbiera się wszystkie ziarna, jak leci, co jest znacznym ułatwieniem przy pracy. Zebrane owoce poddaje się procesowi suszenia. Kiedy owoce wyschną, wtedy pracownicy plantacji kawy oddzielają łupinki owoców od ziaren. W wielu krajach stosuje się do tego specjalne maty zrobione ze słomy. Czas takiego suszenia wynosi kilka tygodni. Ten proces może też być wykonany przez specjalne maszyny. Następnie nasiona kawy przechodzą proces palenia (wypalania). Proces ten zachodzi w temperaturze 200-250 stopni Celsjusza. Proces palenia kawy decyduje o tym, jaką ostateczną barwę i smak przyjmą ziarna kawy. Różnorodne odmiany kawy nadają naparowi indywidualne nuty smakowe. 





RODZAJE HERBATY - NAPOJU 




Wśród herbat wyróżniamy 3 najpopularniejsze rodzaje naparu herbacianego: 

 - Herbatę Czarną,  która jest poddawana procesom fermentacji, który to nadaje herbacie intensywny smak i aromat, przygotowywana jest z Herbaty Chińskiej. Napar z tej herbaty ma kolor brązowy. 
- Herbatę Zieloną, która też jest przygotowywana z Herbaty Chińskiej, która w tym przypadku nie podlega procesom fermentacji, dzięki czemu jej liście nie zmieniają koloru na brązowy, tylko pozostają zielone, co nadaje charakterystyczny zielonkawy kolor naparu herbacianego
- Herbata Czerwona, zwana też herbatą pu-erh. Herbata ta przechodzi proces utleniania ( które nie jest w tym przypadku właściwą fermentacją) a następnie fermentacji właściwą. ( Trochę to skomplikowane)





RODZAJE KAWY - NAPOJU 




Oto najbardziej popularne rodzaje kawy (napoju):

- Espresso - jest to czarna, aromatyczna kawa, przygotowywana w specjalnym ekspresie ciśnieniowym. Parzy się ją z wielu rodzajów kawy. Napój ten ma gęstą, brązową piankę. Podawana jest w małych filiżankach. Jest to specjalność kuchni włoskiej. 
- Cappuccino - jest to napój kawowy przygotowany z mlekiem spienionym oraz niewielką ilością czekolady lub kakao dla ozdoby. Jest to typowy napój włoski. 
- Latte - zwana też Caffe latte - jest to napój kawowy sporządzany z espresso, które jest polane dodatkowo mlekiem. 
- Mocha - jest to kawa również bazowana na espresso, z dodatkiem czekoladowego mleka. 


Jak widać, wyjątkowymi specjalistami od parzenia kawy są Włosi. :) 
Więcej na temat rodzajów kawy możecie przeczytać tutaj rodzaje kawy






TRADYCJA PICIA HERBATY

Herbata, jak wiadomo, obok kawy, jest najpopularniejszym napojem na świecie. Znanym zarówno w Azji, jaki i w Europie czy Amerykach. Związane są z tym napojem różne tradycje, np Ceremonia parzenia herbaty ( o czym pisałam tutaj na blogu ), więc nie będę się powtarzać. Oprócz Japonii, ceremonia parzenia i picia herbaty jest znana również w Chinach, skąd pochodzi roślina o tej nazwie. Herbata jest zaparzana tam w specjalnym naczyniu - haiwanie. Jest to czarka, której kształt rozszerza się w górę. Wsypuje się do niej 4 gramy suchej herbaty i zalewa wodą. Naczynie zamyka się pokrywką i pozostawia na 3-4 minuty aż do naciągnięcia. Chińczycy piją herbatę, nie tak jak Polacy, z cukrem, ale wręcz odwrotnie - z solą. Oprócz tego Chińczycy do herbaty lubią dodawać także mleko i masło. 



Podobnie też Tybetańczycy, dla których herbata jest nie tyle napojem, co rodzajem pożywienia.  Napar przygotowują wrzucając ok. 50-70 gram suchej herbaty na litr wody. Do tak przygotowanego naparu dodają 100-150 gram stopionego masła z mleka jaka i doprawiają do smaku solą. Następnie wszystkie składniki naparu ubija się aż do uzyskania jednorodnej konsystencji-w ten sposób powstaje napój zwany czasuma. Ponieważ zawiera on tłuszcz, pomaga zregenerować siły i ułatwia funkcjonowanie w klimacie wysokogórskim. Suchą prasowaną herbatę dodaje się też do potrawy zwanej czambu-rozciera się ją z mąką jęczmienną masłem jaka i solą.





Herbata w Anglii ma również długą tradycję. Dawniej herbatę spożywano w określonych porach: po śniadaniu, w czasie lunchu i o godzinie 17 (stąd słynne five o`clock). Anglicy piją głównie herbaty wschodnioindyjskie (bardzo ekstraktywne i o wyrazistym aromacie), dodając do nich mleko lub śmietankę, co doskonale podkreśla intensywny smak i aromat herbat pochodzących z Indii. Herbatę zaparza się w czajniczku wsypując do niego ilość łyżeczek odpowiadającą ilości filiżanek i dodatkowo jedną filiżankę na czajniczek. Napar zaparza się 5 minut, a następnie nalewa do filiżanek, do których już wcześniej nalano mleko. Taka kolejność napełniania filiżanki oboma składnikami jest głęboko zakorzeniona w tradycji i jej zmiana uważana jest za nietakt. Ponadto dzięki wlewaniu herbaty do mleka, a nie odwrotnie, napój lepiej się miesza i uzyskuje ładniejszy kolor.





TRADYCJA PICIA KAWY 

Kultura picia kawy składa się z wielu elementów. Są to przede wszystkim najchętniej wybierane w danym kraju gatunki kawy, sposoby jej parzenia, serwowania oraz spożywania. Największy wpływ na kulturę picia kawy w Europie mają włoskie zwyczaje. Są to przede wszystkim włoskie rodzaje kaw, tak popularne w całej Europie. Co ciekawe, we włoskich restauracjach to głównie turyści zamawiają te wersje czarnego napoju. Są to  takie rodzaje, jak cappuccino, macchiato czy espresso. Jeszcze nie dawno tego typu kawy można było dostać jedynie w kawiarni, obecnie nawet niewielkie, przeznaczone do użytku domowego ekspresy do kawy są w stanie zaserwować takie specjały. 





Zgodnie z włoską kulturą picia kawy, spożywanie tego czarnego napoju trudno jest nazwać rytuałem. Nie ma tu delektowania się kawą. Jest natomiast szybka i mała kawa po przebudzeniu, następnie szybka kawa w drodze do pracy. Włoska kawa serwowana jest ponadto w małych filiżankach, które i w Polsce zyskują coraz większą popularność, choć nadal najczęściej wykorzystywane są do przyrządzania espresso. Ponadto włoska kawa jest serwowana w temperaturze idealnej do natychmiastowego wypicia. Inaczej jest w polskiej kulturze – Polacy uwielbiają powoli delektować się smakiem gorącej kawy, zwłaszcza w mroźne dni.

Kultura picia kawy to proces, który stale przechodzi ewolucję. Jakby jednak nie podchodzić do tego czarnego naparu, to zawsze będzie on jednym z najczęściej spożywanych napojów na całym świecie.




A Wy co najchętniej pijecie ? Kawę czy herbatę ? A jak tak to jakiego rodzaju ? Czekam na komentarze

6 komentarzy:

  1. Herba zdecydowanie. Czarna z goździkami, pomarańczą i cukrem trzcinowym, białą bez dodatków i kwitnącą:).

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Polecam też czarną z imbirem na rozgrzanie się w chłodne wieczory :-)

      Usuń
  2. Zdecydowanie herbata. Picie kawy to dla mnie niezdrowy nawyk. Jeśli już wolę czekoladę. Ale herbata i do tego oryginalna z Chin to już w ogóle. W październiku byłam z koleżanką w prawdziwej herbaciarni i spędziłyśmy przy herbatce trzy najmilsze godziny rozmawiając o muzyce francuskiej. Rodzajów jest co niemiara. Ja bardzo lubię tą zieloną. Ale też są inne które mi smakowały. Z początku jest ciężko oswoić się z tym smakiem, bo jest całkiem inna niż ta zwykła ekspresowa. następnym razem znów spróbuje innej. Poza tym to bardzo ciekawy post. lubię czytać o takich rzeczach.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Fajnie musi być w takiej herbaciarni. Już nawet samo słowo pięknie się kojarzy. Herbatą można się bardziej delektować nawet niż pić. Z kawą trochę inaczej, pijemy ją zazwyczaj "na szybko". Muszę kupić sobie zieloną i "przestawić się" na jej smak.

      Usuń
  3. I to i to, choć bardziej jestem za kawą jednak :) Jestem z kolei fanką kawy z ekspresu, pitej w domowym zaciszu, szczególnie odkąd w naszej kuchni zagościł właśnie taki ekspres od saeco :) Choć od herbaty też nie stronię, tym bardziej że mąż jest jej zadeklarowanym miłośnikiem

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ja nie przepadam za kawą czarną, taką "czystą", bez mleka i innych dodatków. Znacznie bardziej wolę cappuccino i latte :) te zimą smakują wybornie.

      Usuń

Jak wyrwać się ze szponów depresji

Dzień Dobry :) Jak to dobrze wrócić do blogowania. Ledwo napisałam swój pierwszy post (po długim czasie nieobecności tutaj), a już dziś...